Mắm bò hóc đặc sản của đồng bào dân tộc Khmer

Mắm bò hóc là đặc sản của đồng bào dân tộc Khmer, từ loại mắm này người dân đã chế biến thành nhiều món ngon như: bún nước lèo, canh sim lo, mắm sống trộn chanh ớt,… Nếu ai có một lần đến tỉnh Trà Vinh và thưởng thức những món dân dã này thì khó có thể quên được hương vị độc đáo của nó.

Bún nước lèo với vị từ mắm

Mắm bò hóc (tên gọi từ tiếng Khmer là Brahok) là một loại mắm làm từ nguyên liệu chủ yếu là cá đồng có rất nhiều ở vùng ĐBSCL. Cá dùng làm mắm bò hóc có nhiều loại như cá sặc, cá chốt, cá hủn hỉn,…

Ban đầu phơi cá cho ươn khoảng 2 ngày, sau đó ướp cá cùng với các gia vị như: muối, cơm nguội, rượu,… theo một tỉ lệ nhất định. Để cho cá thấm gia vị đã ướp rồi cho vào hủ, khạp. Sau thời gian ủ khoảng 2 tháng thì cho thính vào tiếp tục trộn (thính của người Khmer thường dùng là cơm nguội, có vùng bắt chước người Việt dùng thính bằng gạo rang). Đem phơi hũ mắm khoảng 2- 3 tháng nữa là có thể sử dụng được. Mắm bò hóc được người Khmer xem như đặc sản dùng để đãi khách quý khi đến nhà hay đến thăm phum sóc.

Món dễ làm nhất từ mắm bò hóc là mắm sống trộn với chanh, ớt. Đem mắm từ trong hũ ra thơm lừng, trộn mắm với chanh, ớt, tỏi thêm chút đường là có thể ăn được. Món này phải ăn kèm với các loại rau, quả như: khế, chuối chát, rau thơm, lá xoài non, đọt cóc mà đặc biệt là phải ăn với cơm nguội mới cảm nhận hết vị ngon và mùi vị khó quên của mắm bò hóc. Từ mắm bò hóc, người Khmer đã tạo ra món bún nước lèo đã trở thành đặc sản miền Tây nói chung và là đặc sản của tỉnh Trà Vinh nói riêng.

Món mắm bò hóc là món ăn đặc trưng của đồng bào Khmer Nam Bộ, hầu như mỗi gia đình Khmer nào cũng có sẵn một vài hũ mắm dùng cho gia đình làm thức ăn mà đặc biệt là dùng đãi khách.

Nguồn: Báo Văn Hóa

[Read More...]

Kdal um

Hàng năm, khi những cơn mưa cuối mùa và những trận lụt đã dứt, thì hàng chục đồng bào Cơtu ở quê tôi – thôn Phú Túc xã Hoà Phú, Hoà Vang ( TP Đà Nẵng) đi theo các triền nà bên suối Lỗ Đông  để  đào tìm con Kdal. Kdal là một ấu trùng của một loại côn trùng nào đó,  có thân bằng ngón tay út người lớn, màu trắng ngà, hoặc trắng xanh, đầu và răng bằng kitin cứng, có hai cái răng nằm ngang, sống ở  các bãi bồi ven sông hoặc tại các vùng đất pha các và nhiều lá mục . Đào được Kdal, nếu không biết xử lý ngay thì bị mất phẩm chất.

Thưởng thức Kdal

Khi đào được nó, phải nhanh chóng  dùng tay phải nắm đầu , tay trái dùng móng tay xé khúc  cuối da đuôi ra và dùng tay phải rảy mạnh, phần ruột đen sẽ văng ra ngoài, phần còn lại trong lớp vỏ mềm là chất dịch như sữa đặc, tương tự chất dịch trong con nhộng. Kết thúc buổi đào, mang Kdal xuống suối để rửa sạch .

Hằng năm khi đến vụ Đông Xuân, bà con nông dân, cày đất nà tỉa đậu, chúng tôi mang giỏ đi theo sau đường cày để  nhặt Kdal, vừa bảo vệ  hoa màu sau này, vừa có tí mồi đặc biệt để bồi dưỡng và nhâm nhi vào buổi chiều với  các  nhà nông để ‘tính chuyện làm ăn “…Kdal um, không cần dầu ăn, người ta bắc soong lên bếp cho nóng, cho nó vào khuấy đều, mỡ từ Kdal tươm ra, đủ để nấu chín… Không gì hấp dẫn hơn vào ngày đông rét mướt,  hương thơm Kdal xào lan toả bên bếp lửa hồng ấm áp của đồng bào và xúm xít người già, trẻ con quây quần thưởng thức …

Kdal um với đọt cây Thiên niên kiện là món ăn truyền thống, hấp dẫn của đồng bào Cơtu.  Kdal chỉ xuất hiện trong thời gian ngắn trong năm và sau mùa mưa lụt, nên rất hiếm và ít  người có dịp thưởng thức. Hiện nay, một số người Kinh đã biết thưởng thức món ăn dân dã và ngon miệng này,  xuất phát từ món ăn truyền thống của  đồng bào dân tộc Cơ tu và không quên trồng trong vườn nhà vài bụi Thiên niên kiện vừa để làm cảnh, vừa để um, xào …Kdal, thưởng thức hương vị thơm ngon của món ăn đậm đà truyền thống dân tộc này.

Quốc Kỳ

[Read More...]